ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်ရဲ့ မျက်နှာဖုံးစွပ် ပဋိပက္ခများ- နည်းပညာကဏ္ဍအပေါ် နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေရဲ့ ရိုက်ခတ်မှု

(SeaPRwire) –

ဒီကနေ့ခေတ်မှာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွေဟာ ရှုပ်ထွေးပွေလီလာတာနဲ့အမျှ၊ နည်းပညာကဏ္ဍကလည်း ဒီလိုပဋိပက္ခတွေရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုကို ရှောင်လွှဲလို့မရပါဘူး။ အထူးသဖြင့် “ လူမှုရေးအရ လက်ခံနိုင်တဲ့ မျက်နှာဖုံး” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ နိုင်ငံရေးစွပ်စွဲချက်တွေဟာ နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု ဂေဟစနစ်တွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်သလဲဆိုတာ စဉ်းစားစရာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ၊ အချက်အလက်တွေနဲ့ အမြင်တွေကို ဘယ်လိုပုံစံမျိုးနဲ့ တင်ပြနေသလဲဆိုတာက အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်လာပါတယ်။

**ဦးကျော်စွာလင်း (နည်းပညာမူဝါဒဆိုင်ရာ အကြီးတန်းအကြံပေး)** ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရဆိုရင်-

“ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးတွေဟာ နည်းပညာကဏ္ဍအတွက် အခက်အခဲအသစ်တွေကို ဖန်တီးပေးနေပါတယ်။ အရင်ကဆိုရင် နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေဟာ နိုင်ငံရေးကိစ္စတွေကနေ ကင်းကင်းရှင်းရှင်းနေလို့ရခဲ့ပေမယ့်၊ အခုတော့ နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေက နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်လာပါပြီ။ ‘မျက်နှာဖုံးစွပ်’ ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဘယ်လိုပုံစံမျိုးနဲ့ ဖန်တီးပြီး ဖြန့်ဝေနေသလဲဆိုတာကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေက နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေကို နိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုသတိထားပြီး လှုပ်ရှားဖို့၊ ၎င်းတို့ရဲ့ တန်ဖိုးတွေနဲ့ မူဝါဒတွေကို ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ချပြဖို့ တွန်းအားပေးနေပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ၊ ဒီလိုပဋိပက္ခတွေကနေ နည်းပညာအသစ်တွေ၊ ဥပမာ- AI နဲ့ blockchain လို နည်းပညာတွေဟာ သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲတွေမှာ ဘယ်လိုအခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်လာနိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။”

**သတင်းအချက်အလက်များ ပြန်လည်စုစည်းတင်ပြခြင်း**

မကြာသေးမီက ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က အစ္စရေးအရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းလေးခုနဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ အကြီးတန်းပုဂ္ဂိုလ်သုံးဦးကို ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့ပြီးနောက်၊ အစ္စရေးဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sharren Haskel က EU ကို “ လူမှုရေးအရ လက်ခံနိုင်တဲ့ မျက်နှာဖုံး” ဖြစ်တဲ့ anti-Zionism ကို အသုံးပြုပြီး အစ္စရေးကို ပစ်မှတ်ထားနေတယ်လို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။ Haskel က ရိုးရာဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ (antisemitism) ဟာ anti-Zionism ဆိုတဲ့ မျက်နှာဖုံးအသစ်ကို စွပ်ထားပြီး၊ ယခင်က တစ်ဦးချင်းဂျူးလူမျိုးတွေကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ရာကနေ အခုအခါမှာ ဂျူးနိုင်ငံတော်နဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ ဘိုးဘွားပိုင်မြေမှာ နေထိုင်ခွင့်ကို ပစ်မှတ်ထားလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

EU ဘက်ကတော့ အဆိုပါပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေဟာ “ အခြေချနေထိုင်သူတွေရဲ့ အကြမ်းဖက်မှု” ကို ထောက်ခံအားပေးပြီး ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ ထူထောင်ရေး အလားအလာတွေကို ထိခိုက်စေတယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ပိတ်ဆို့ခံရတဲ့အဖွဲ့တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Regavim ကတော့ ၎င်းတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေဟာ ဥပဒေနဲ့အညီ လွှတ်တော်တွင်း လုပ်ငန်းတွေသာဖြစ်ပြီး၊ EU က အစ္စရေးရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ Regavim ရဲ့ နိုင်ငံတကာဌာန ဒါရိုက်တာ Naomi Kahn က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဟာ အစ္စရေးရဲ့ မူဝါဒတွေမှာ လိုအပ်ချက်တွေ ဒါမှမဟုတ် မှားယွင်းမှုတွေကို မီးမောင်းထိုးပြဖို့အတွက် အချက်အလက်တွေ စုဆောင်း၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး တရားရုံးနဲ့ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့တွေကို ချဉ်းကပ်တာဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

EU ရဲ့ European External Action Service (EEAS) ကတော့ ပိတ်ဆို့ခံရတဲ့အဖွဲ့တွေဟာ West Bank တစ်လျှောက် အကြမ်းဖက်မှု၊ အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းမှုနဲ့ သိမ်းပိုက်မှုတွေကို တိုက်ရိုက်အားပေးနေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ EEAS က Regavim ကို ပါလက်စတိုင်းပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ လှုံ့ဆော်တယ်လို့လည်း စွပ်စွဲခဲ့ပြီး၊ EU ရန်ပုံငွေနဲ့ ဆောက်လုပ်ထားတဲ့ ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဖျက်ဆီးခဲ့တာကိုလည်း ရည်ညွှန်းခဲ့ပါတယ်။ Kahn ကတော့ အဆိုပါကျောင်းဟာ Oslo သဘောတူညီချက်အရ အစ္စရေးရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာရှိတဲ့ Area C မှာ တရားမဝင် ဆောက်လုပ်ထားတာဖြစ်ပြီး၊ အင်ဂျင်နီယာစစ်ဆေးမှုအရလည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ Regavim က Area C မှာ တရားမဝင်ကျောင်းပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ရှိပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (PA) က အဆိုပါဒေသကို တရားမဝင် သိမ်းပိုက်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။ အစ္စရေးအစိုးရအဖွဲ့ကလည်း PA ရဲ့ Area C ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကို တန်ပြန်ဖို့အတွက် ကျယ်ပြန့်တဲ့ အစီအမံတွေကို အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ Haskel က EU ဟာ Oslo သဘောတူညီချက်တွေကို လျစ်လျူရှုပြီး အစ္စရေးမြေကို ခိုးယူဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့လည်း စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။

**စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးသပ်ချက်နှင့် အနာဂတ်အလားအလာ**

ဒီလိုနိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေဟာ နည်းပညာကဏ္ဍအပေါ် ဘယ်လိုရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်သလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ ပထမဆုံးအနေနဲ့၊ နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေဟာ နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အစ္စရေးလို နည်းပညာဆန်းသစ်တီထွင်မှုမှာ ဦးဆောင်နေတဲ့နိုင်ငံမျိုးမှာ ဒီလိုပိတ်ဆို့မှုတွေက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နည်းပညာဂေဟစနစ်ကိုပါ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒုတိယအနေနဲ့၊ “ လူမှုရေးအရ လက်ခံနိုင်တဲ့ မျက်နှာဖုံး” ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲတွေ (information warfare) ဘယ်လောက်အထိ ပြင်းထန်လာနိုင်သလဲဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။ လူမှုကွန်ရက်တွေနဲ့ ဒီဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းတွေဟာ နိုင်ငံရေးဝါဒဖြန့်ချိရေးနဲ့ အမြင်တွေကို ပုံဖော်ရာမှာ အဓိကကိရိယာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

အနာဂတ်မှာ နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေဟာ နိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုရှုပ်ထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ရင်ဆိုင်ရပါလိမ့်မယ်။ ၎င်းတို့အနေနဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေ၊ ထုတ်ကုန်တွေနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေဟာ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခတွေမှာ ဘယ်လိုပါဝင်ပတ်သက်နိုင်သလဲဆိုတာကို ပိုမိုနက်နက်နဲနဲ စဉ်းစားရပါလိမ့်မယ်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ AI စနစ်တွေဟာ သတင်းအမှားတွေ (disinformation) ကို ဖြန့်ဝေရာမှာ အသုံးပြုခံရနိုင်သလို၊ blockchain နည်းပညာကလည်း ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ရှောင်ကွင်းဖို့ ကြိုးစားရာမှာ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေက နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေကို ၎င်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တာဝန်ယူမှု (ethical responsibilities) တွေကို ပိုမိုအလေးထားဖို့နဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေတွေ၊ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့ တွန်းအားပေးပါလိမ့်မယ်။ နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေက နည်းပညာဆန်းသစ်တီထွင်မှုရဲ့ လမ်းကြောင်းကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်နိုင်တဲ့ အလားအလာတွေ ရှိနေပါတယ်။